Kampanie rządowe bez mierzalnego efektu

Stan projektu lub sprawyKampanie zakończone

Najważniejsze ustalenie18 z 20 zbadanych kampanii oceniono negatywnie

O jakiej kwocie mówimy?148 mln złPonad 148 mln zł wydano bez gwarancji skuteczności w 20 kampaniach zbadanych przez NIK; wszystkie 123 kampanie czterech urzędów kosztowały 482,8 mln zł.

Kto kierował urzędami przy wyróżnionej kampanii z 2023 r.?Mateusz Morawiecki / Magdalena RzeczkowskaZa poszczególne kampanie odpowiadały KPRM, Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

Kto zlecił i skąd były pieniądze?Środki publiczneCztery urzędy zleciły w latach 2016–I połowa 2023 r. 123 kampanie. NIK szczegółowo zbadała 20 z nich.

Kto otrzymał środki lub wykonywał zadanie?Agencje, media i inni wykonawcy kampaniiWykonawcy różnili się w zależności od kampanii. Pełne nazwy i kwoty należy odtworzyć z umów każdego urzędu; komunikat NIK koncentruje się na sposobie planowania, zakupu emisji i mierzenia efektów.

Osoby i role wskazane w dokumentach

Kto kierował, kto kontrolował, a wobec kogo toczy się postępowanie?

Nazwisko może oznaczać kierowanie programem, nadzór, kontrolę, wskazanie w postępowaniu, zarzuty albo wyrok. Opis przy nazwisku pokazuje dokładnie, o którą rolę chodzi.

Mateusz MorawieckiPrezes Rady Ministrów w czasie kampanii KPRM objętych kontrolą

kierował KPRM · nie jest imiennie wskazany w zawiadomieniu NIK

Powiązanie polityczne: Prawo i Sprawiedliwość — premier rządu w badanym okresie

Zakres odpowiedzialności lub nadzoruKierował KPRM w okresie objętym kontrolą, w tym podczas kampanii „Zwroty, które cieszą”. NIK oceniła działania urzędów, ale nie podała nazwisk sześciu urzędników objętych zawiadomieniami.

Sprawdź źródło roli

Magdalena RzeczkowskaMinister Finansów w czasie kampanii z 2023 r.

kierowała resortem przy kampanii z 2023 r.

Zakres odpowiedzialności lub nadzoruKierowała Ministerstwem Finansów, które wraz z KPRM realizowało opisaną przez NIK kampanię z 2023 r. Publiczny komunikat nie podaje, że była jedną z sześciu osób objętych zawiadomieniami.

Sprawdź źródło roli

Kontrola objęła 20 kampanii czterech urzędów. NIK złożyła zawiadomienia dotyczące sześciu urzędników, ale nie podała ich nazwisk, dlatego nie utożsamiamy automatycznie kierowników urzędów z osobami objętymi zawiadomieniami.

Plan

Co miało powstać albo się zmienić?

Kampanie miały poprawiać zdrowie, bezpieczeństwo, zachowania ekologiczne albo wyjaśniać działania państwa. Dobra kampania powinna mieć konkretną grupę odbiorców i miernik realnej zmiany.

Efekt

Co zrobiono i co wyszło w praktyce?

Spoty i materiały zostały wyemitowane, ale w większości przypadków urzędy nie potrafiły pokazać, że zmieniły wiedzę lub zachowanie odbiorców. NIK wskazała też 19 mln zł wydanych z naruszeniem prawa i 12 mln zł z naruszeniem zasad należytego zarządzania finansami.

Ustalenie NIK

Co wykazała kontrola?

NIK ustaliła, że wiele kampanii liczono przez liczbę spotów, billboardów lub wyświetleń, zamiast sprawdzać zmianę zachowań. Dla 12 kampanii za 32,6 mln zł nie dało się ustalić wpływu, a trzy kampanie za 60,4 mln zł okazały się nieskuteczne.

Co wiadomo o pieniądzach?482,8 mln zł to koszt wszystkich 123 kampanii czterech urzędów. Kwota 148 mln zł dotyczy badanych wydatków bez gwarancji efektywności. Tych wartości nie wolno dodawać — 148 mln zł jest częścią szerszego kosztu.

Stan sprawy

Co dzieje się teraz?

Badane kampanie są zakończone. Do sprawdzenia pozostaje wykonanie zaleceń NIK, kary umowne i to, czy nowe kampanie mają już cele mierzące efekt, a nie tylko zasięg.

Brakujące informacje

Czego nadal nie wiemy?

Potrzebny jest rejestr 20 zbadanych kampanii: nazwa, urząd, wykonawca, kwota, miernik, wynik, zakupione emisje, kary i działania naprawcze.

Co powinno wydarzyć się teraz?

Poprosić KPRM o dokumenty kampanii zlecanych przez Kancelarię, wykonawców, badania efektu i realizację zaleceń NIK. Dla części ministerialnej potrzebne są osobne wnioski do właściwych resortów.

Jak czytać ten wpis: NIK przygotowała zawiadomienia do prokuratury dotyczące kampanii „Zwroty, które cieszą”. Nie oznacza to zarzutu karnego wobec każdego urzędnika lub wykonawcy wszystkich kampanii.

Główne źródło